تعریف مفاهیم در رابطه بین علم و دین

مفاهیم استفاده‌شده در این نوشته به شرح زیر تعریف می‌شوند:

• دین: مجموعه معارف برآمده از گزاره‌های دینی و مذهبی، همان معارف و حقایق مُنزَل از طریق وحی، است که از راه کتاب و سنت به ما رسیده و شامل جهان‌بینی، هستی‌شناسی، عقاید، احکام، اخلاق و امثال آن می‌شود (مهدوی‌نژاد 1388). از نظر علامه طباطبایی، دين يك روش زندگى است كه انسان به منظور تأمين سعادت زندگى اتخاذ نموده است، اما نظر به اينكه زندگى انسان محدود به اين جهان پيش از مرگ نيست اين روش بايد هم مشتمل بر قوانين و مقرراتى باشد كه با اعمال و اجراى آن سعادت و خوش‌بختى دنيوى انسان تأمين شود، و هم مشتمل بر يك سلسله عقايد و اخلاق و عبادات باشد كه سعادت آخرت را تضمين نمايد و نظر به اينكه حيات انسان يك حيات مستمر و متصل است، هرگز جنبه دنيوى و اخروى از همديگر جدا نمى‌شوند (اسلامى 1393).
• علم: در معرفت شناسی معمولاً علم را مترادف با «معرفت» به کار می‌برند و آن را «باور صادق موجه» تعریف می‌کنند. در این تعریف، سه عنصر باور (belief)، صدق(truth)  و توجیه(justification)  نهفته است. اگر به گزاره‌ای مانند «الف ب است» عقدالقلب پیدا کنیم به گونه‌ای که نسبت به آن آرامش و طمأنینه داشته باشیم، گفته می‌شود که ما نسبت به آن گزاره باور داریم. «معرفت» به باوری گفته می‌شود که اولاً مطابق با واقع (صادق) باشد و ثانیاً برای مطابقتش با واقع دلیلی اقامه شده باشد (مهدوی‌نژاد 1388, زاهدی 1393).
• روش علمی: (تعریف پوپر) روش حل مسأله از طریق فرضیه‌سازی به شرط ابطال‌پذیربودن فرضیات است.
• آینده‌پژوهی: پژوهش به منظور شناخت احتمالات و مؤلفه‌های کلیدی آینده، تصویرسازی از آینده‌های مطلوب و ارائه تجویزهای کارامد به منظور تعیین اقدامات مورد نیاز برای نیل به آینده مطلوب و ترسیم چشم‌انداز آرمانی است. ویژگی‌های اساسی آینده‌پژوهی، ارائه‌ی تجویز و تعیین اقدام در زمان حال با هدف شکل‌بخشیدن به آینده مطلوب است (علی‌حسینی 1398, 56).

منابع و مراجع

1. اسلامى, مصطفى. 1393. رابطه علم و دين از منظر علّامه طباطبائى. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). 13 بهمن. دستيابی در آبان 13, 1398. http://marifat.nashriyat.ir/node/2910.
2. زاهدی, محمدصادق. 1393. مبانی معرفت‌شناسی. تقریرات درس مبانی معرفت‌شناسی، دوره چهارم آینده‌پژوهی, قزوین: دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره).
3. علی‌حسینی, سعید. 1398. طراحی سناریوهای آینده نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران در افق 1414. رساله برای دریافت درجه دکترا در رشته آینده‌پژوهی. قزوین, قزوین: دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) - پژوهشکده آینده‌پژوهی.
4. مهدوی‌نژاد, محمدحسین. 1388. رابطه علم و دین با تکیه بر دیدگاه شهید مطهری. منبع مقاله: فصلنامه اندیشه صادق، شماره 6. 4 خرداد. دستيابی در دی 13, 1393. http://mortezamotahari.com/fa/articleview.html?ArticleID=78483.

فهرست مطالب: اسلامی‌سازی علوم و نظام‌های اجتماعی

برای ادامه‌ی مطالعه، عنوان مطلب مورد نظر از فهرست زیر را کلیک/لمس کنید:

• اسلامی‌سازی علوم و نظام‌ها: چیستی و چگونگی اسلامی‌سازی علوم و نظام‌های اجتماعی
  • چرا علم دینی: ضرورت و اهمیت تعیین رابطه بین علم و دین
  • مفاهیم رابطه علم و دین: تعریف مفاهیم کاربردی در رابطه‌ی علم و دین
  • انواع رابطه بین علم و دین: انواع روابط ممکن بین علم (معرفت علمی) و دین (معرفت دینی)
  • تصویر مطلوب رابطه علم و دین اسلام: گزینش و تعیین تصویر مطلوب علوم و نظام‌ها در نظام جمهوری اسلامی ایران
  • نگرش‌ها به علم دینی: طبقه‌بندی انواع نظریه‌های موافق علوم دین
  • تعریف علم دینی: تعریف انتخابی از علم دینی و چگونگی ارزیابی آن
  • روش‌شناسی اسلامی‌سازی علوم و نظام‌ها: چگونگی اسلامی‌سازی علوم و نظام‌های اجتماعی بر اساس تعریف علم دینی